مددکاری اجتماعی..::..Social Work

مروری بر نحوه تشکیل کانون کلینیک های مددکاری اجتماعی

کانون کلینیک ‌های مددکاری چیست و چه عملکردی دارد؟ کانون کلینیک ‌های مددکاری کشور برای انسجام، هماهنگی، وحدت رویه و حمایت از کلینیک ‌های مددکاری تشکیل شد. این فکر از سال 84 به عنوان یک تشکلی که بتواند این امور را عهده‌ دار شود مطرح شد و...


و با همکاری جمعی از مدیران کلینیک ‌های مددکاری اجتماعی، کار خود را تحت عنوان هیات موسس آغاز کرد. بعد از گذشت یک سال و جلسات متعدد که هیات موسس 9 نفره برگزار کرد، به جمع بندی نسبی رسید و مقرر شد اساسنامه و چارچوبی برای کانون طراحی شود. رئیس هیات مدیره کانون کلینیک‌‌های مددکار کشور با تاکید بر فعالیت کانون زیر نظر مراجع قانونی، می ‌گوید:

با توجه به اینکه سازمان بهزیستی در آن سال ها از نظر اعطای مجوز به تشکل ‌های غیر دولتی هنوز فعال نشده بود، مجوز کانون کلینیک های مددکاری در سال 86 از طریق وزارت کشور کسب شد. بنابراین بعد از دریافت مجوز قانونی، اولین مجمع عمومی کانون در همان سال در تهران برگزار شد و مدیران 76 کلینیک از سراسر کشور در مجمع عمومی شرکت کردند. سیدکمال‌الدین موسوی تشکیل مجمع عمومی در سال 86 را اولین گردهمایی اعضا در یک مکان مشخص عنوان می‌کند و می گوید:

بعد از آن اساسنامه ای با هماهنگی وزارت کشور تعیین شد که پیش بینی می‌کرد پنج نفر عضو هیات مدیره کانون بوده و همه مدیران و موسسان اصلی کلینیک‌ های سراسر کشور نیز عضو مجمع عمومی باشند که در حال حاضر تعداد اعضای مجمع به بیش از 300 نفر رسیده‌ است. نحوه عضویت در کانون موسوی ادامه کار را اینطور توضیح می ‌دهد: بعد از تشکیل مجمع عمومی، هیات مدیره تعریف شدو مقرر شد کانون با پنج عضو و یک بازرس موظف است بر اساس اساسنامه همه فعالیت های اداری پشتیبانی و تخصصی کلینیک ها را دنبال کند. وی نحوه عضویت اعضا در کانون را بسیار آسان بیان می کند و اظهار می‌کند:

در اساسنامه کانون عضویت کلینیک ‌ها آزادگذاشته شد. این به این معنی است که هر کلینیک مددکاری از سراسر کشور می تواند عضو کانون باشد. اما عضویت درکانون مستلزم پذیرفتن شرایطی است. که عبارتند از پذیرفتن اساسنامه و انجام تعهدات ذکر شده در قوانین حرفه مددکاری است. علاوه بر این هر یک از کلینیک ‌های عضو کانون در گام اول برای عضویت مبلغ 200هزراریال به عنوان ورودی و سالیانه 600هزار ریال به عنوان حق عضویت پرداخت کنند. دریافت این هزینه ‌ها نیز تنها به دلیل وجود پشتوانه مالی برای کانون و کاهش بار مالی برای دولت است، اما ظاهرا بعضی از اعضای کانون همین میزان کم حق عضویت را هم نپرداخته‌اند. به گفته وی هر چند کانون در زمینه دریافت حق عضویت‌ها توفیق چندانی نداشته است و تنها 25درصد اعضا حق عضویت خود را پرداخت کرده اند اما هیات مدیره کانون تمرکزشان را معطوف این موضوع نکرده، پرونده ‌ها را تشکیل داده و به فعالیت های تخصصی می پردازد. عضویت در کانون شرط دیگری هم دارد. از آنجا که بعد از دریافت مجوز اولیه توسط وزارت کشور مجددا مجوز کانون از طریق سازمان بهزیستی کشور اعطا شد، بنابراین کلینیک ‌های عضو باید پروانه فعالیت به روز از بهزیستی داشته و به طور مستمر در حال فعالیت باشند. اهداف تشکیل کانون در اساسنامه رئیس هیأت مدیره کانون در مورد اهداف تشکیل کانون می‌گوید:

کانون به دلیل اهمیتی که برای پیگیری کارها قائل بود اساسنامه را با اهداف کانون شروع کرد. این اهداف عبارتند از: حفظ و حمایت از حقوق کلینیک های مددکاری و ایجاد هماهنگی و انسجام میان اعضای آن، ارتقاء کیفی فعالیتها و افزایش آگاهی و دانش فنی کلینیک‌ ها از نظر علمی و تخصصی، انجام فعالیت‌های پژوهشی و مطالعاتی در زمینه فعالیت های اجتماعی و همکاری با سازمان بهزیستی به عنوان بازوی تخصصی در راستای اجرای اصل 44 و به منظور کاهش تصدی‌گری دولت. علاوه بر این برگزاری کلاس‌ها و دوره ‌های آموزشی برای ارتقا مدیران با آخرین تکنیک های مددکاری، ارائه طرح ها و برنامه های تخصصی به مدیران ومسئولان دستگاه‌های ذیربط و برگزاری همایش ها و فعالیت های اجتماعی در زمینه همکاری با سایر سازمان‌های بخش رفاه اجتماعی از دیگر اهداف کانون کلینیکهای مددکاری است که در اساسنامه آن درج شده است. اولین سیاست؛ تمرکز زدایی سید کمال‌ الدین موسوی گام های کانون را همسو با گام های کشور و قانون اساسی می داند. او از روزهای ابتدایی تشکیل کانون یاد می‌کند و می‌گوید: در ابتدای راه‌ اندازی کانون زمانی که تعداد کلینیک های کشور کمتر از 100عدد بود تصور این بود که باید به صورت متمرکز عمل کرد اما کم‌کم با رشد روزافزون تعداد کلینیک‌های مددکاری و دستور ریاست سازمان مبنی بر واگذاری پرونده ‌ها و فعالیت ‌های سازمان به مراکز غیر دولتی، موافقت جدی با صدور مجوزها صورت گرفت و در حال حاضر از نظر کمی در حد متعادلی هستیم هرچند بعضی شهرستان ها هنوز دارای کلینیک نشده ‌اند. اما این نتیجه حاصل شد که برای عملکرد بهتر کانون و تمرکز زدایی، دفاتر استانی کانون در استان ‌های مختلف تشکیل شود. به همین منظور آئین‌نامه ای نوشته شد و به تصویب مجمع عمومی رسید مبنی بر اینکه هر استان با داشتن 7 کلینیک مددکاری می تواند دفتر استانی تاسیس کند. رئیس هیات مدیره کانون کلینیک ‌های مددکاری تشکیل دفاتر استانی را موفقیت‌آمیز می ‌داند و اعلام می‌کند: دفاتر استانی نیز مانند هیات مدیره اصلی کانون متشکل از 3 نفر عضو هیات مدیره، عضو علی ‌البدل و بازرس هستند و این اعضا همگی از بین مدیران کلینیک های مددکاری همان استان انتخاب شده و هیات مدیره مرکز وظیفه پشتیبانی از دفاتر استانی را به عهده دارد. در حال حاضر کار تشکیل کانون در 4 استان گلستان، گیلان، خراسان‌رضوی و آذربایجان‌غربی به پایان رسیده و این استان ‌ها دارای دفتر کانون هستند و در 5 استان دیگر هم در حال اتمام است. کانون در صدد این است که تا پایان سال جاری هر استانی که دارای 7 کلینیک مددکاری است دارای دفتر کانون شود. تخصص؛ سرخط فعالیت ‌ها کانون کلینیک های مددکاری کشور برای پیشبرد اهداف خود در راستای اصول و اهداف فنی و تخصصی اقدام به تشکیل کمیته ‌های تخصصی کرده است. در این ارتباط فعالیت های کانون زیر نظر هیات مدیره در هشت کمیته تخصصی انجام می­‌شود. این کمیته ‌ها شامل کمیته تشکیلات و اداری، کمیته آموزشی و پژوهشی، کمیته آسیب‌های اجتماعی، کمیته وحدت رویه فعالیت ها، کمیته چگونگی ارائه خدمات تخصصی مددکاری، کمیته هماهنگی بین استان ها، کمیته قراردادها و امورحقوقی و کمیته پشتیبانی هستند. اعضای کمیته­‌ها هم همان اعضای مجمع عمومی هستند که به صورت داوطلبانه و با توجه به توانایی های شان به عضویت کمیته درآمده‌ اند. موسوی در خصوص نحوه عملکرد این کمیته‌ ها می گوید:روال تشکیل کمیته‌ها در کانون این بوده که برای فعالیت کمیته‌های تخصصی از کلینیک های استان تهران دعوت به عمل آورد. اما هم‌اکنون در حال بررسی توانایی های کلینیک‌ های تخصصی شناخته شده هستیم. تا از این پس از نیروهای استانی نیز استفاده کنیم. علاوه بر این در حال مطالعه کمیته ‌ها هستیم، چون ممکن است محتوای بعضی از آنها با توجه به تغییرات آسیب های اجتماعی تغییر کند. علاوه بر این ممکن است بعضی از کمیته­‌ها با توجه به شیوع بیش‌تر یک آسیب در استانی خاص به آن استان واگذار شود. تعامل با سازمان بهزیستی اولین اقدامی که کانون برای کلینیک های مددکاری انجام داده است تعامل لازم بین مدیران کلینیک‌ ها و مسئولان سازمان بهزیستی است. به گفته موسوی براساس موافقتی که با مسئولان بهزیستی صورت گرفته مقرر شده است اعضای هیات مدیره کانون به صورت ماهانه جلساتی را با مدیرکل دفتر امور زنان و خانواده بهزیستی برگزار و مشکلات کلینیک ها را مطرح کند. وی رسم سپاسگزاری را هم به جا می‌ آورد و می‌گوید:

از همین جا واجب می دانم از همکاری‌های جناب آقای دکتر براتی تشکر کنم که به طور جدی یاریگر کانون هستند. همچنین در این جلسه‌ها مشکلات کلینیک‌ ها از طریق مدیرکل به مدیران کل استانی منتقل و بخشی از مشکلات برطرف شد. وی از دیدار اعضای هیات مدیره کانون با رئیس سازمان بهزیستی نیز به عنوان یکی از تاثیرگذارترین تعاملات سازمان وکانون نام می­‌برد و می‌گوید:

در یک جلسه اعضای هیات مدیره کانون با رئیس سازمان دیدار و مشکلات مسائل پیش روی را مطرح کردند. همچنین توانایی های کلینیک ها عنوان شد که در این جلسه رئیس سازمان تاکید کرد که همه پرونده های پشت نوبتی سازمان به کلینیک ها واگذار شود. در راستای همان جلسه اعتباری بالغ بر 12.5 میلیارد ریال به منظور واگذاری پرونده‌ های پشت نوبت در نظر گرفته شد و دفتر امور زنان و خانواده و مدیران کل استانی موظف شدند پرونده‌ ها را در اختیار کلینیک ها قرار دهند. منبع درآمد کلینیک ها با توجه به اینکه کلینیک های مددکاری تمام فعالیت های رفاه اجتماعی از قبیل کمک به گروه‌های همیار، طلاق، اعتیاد و کلیه آسیب ‌های اجتماعی را پوشش می‌دهند اما چشمداشت مالی چندانی ندارند و با توجه به دیدگاه مددیارانه خود فعالیت می کنند. موسوی با اشاره به این مورد درآمدزایی را راه بقای کلینیک ‌ها عنوان می کند و می ‌گوید: برای سرپا نگهداشتن کلینیک نیاز به فعالیت و کسب درآمد است. به همین دلیل کلینیک‌ ها علاوه بر پرونده های سازمان بهزیستی از بقیه نهادهایی که مسئولیت رفاه اجتماعی را به عهده دارند همچون کمیته امداد امام، شهرداری، نیروی انتظامی و. .. نیز پرونده مددکاری دریافت می ‌کنند. علاوه بر این کلیه سازمان‌هایی که بیش از 100 نفر پرسنل دارند موظف هستند در اداره رفاه برای همکاران، واحد مددکاری اجتماعی راه ‌اندازی کنند که در بسیاری از موارد این وظیفه به عهده کلینیک‌های ما گذاشته می ‌شود و همین راه منبع درآمد مناسبی است. البته بیان این نکته قابل تامل است که کانون تلاش می کند با کمک روابط عمومی سازمان بهزیستی و از طریق رسانه ‌ها هر چه بیشتر کلینیک ها به مردم شناسانده شده تا علاوه بر ارتقای اجتماعی جامعه وضعیت کلینیک ‌ها از نظر مالی نیز ارتقا یابد. توصیه به مدیران کلینیک ها رئیس هیات مدیره کانون به عنوان یک مقام مسئول نکات را هم به عنوان پیشنهاد به اعضای کانون یادآور می‌شود:البته با توجه به اینکه کلینیک‌ های مددکاری پیشانی فعالیت‌های اجتماعی هستند از مدیران کلینیک ‌ها درخواست می­‌کنم دقت داشته باشند. زیرا عملکرد آنها بر دیدگاه مردم نسبت به رشته مددکاری اجتماعی تاثیرگذار است. فعالیت کلینیک ‌های مددکاری بر موضوع عدالت اجتماعی در کشور تاثیرگذار خواهد بود و می‌توان به جرات گفت عملکرد کلینیک ­ها می­‌تواند بر بقای نظام جمهوری اسلامی ایران تاثیرگذار باشد. مشکلات کلینیک‌ ها رئیس هیات مدیره کانون کلینیک های مددکاری عمده‌ ترین مشکل کلینیک ‌ها را عدم باور کارشناسان بهزیستی از آنها می داند و می گوید:

به طور کلی خصوصی‌سازی و کاهش تصدی گری دولت در امور در استان ها بسیار کم دیده می ‌شود. کانون بارها پیشنهاد داده تا انواع آموزش های تخصصی در موارد گوناگون را برای کارشناسان استان های مختلف برگزار کند. اما متأسفانه با استقبال خوبی روبه‌رو نشده است من پیشنهاد می‌دهم مسئولان استانی به فکر کاهش مسئولیت اجرایی و افزایش کار نظارتی و حمایتی باشند و این اقدامات را به موسسات غیردولت واگذار کنند و ناظر باشند. موسوی در مورد نواقص فعالیت‌های کانون نیز می‌گوید: فقدان یک سری از آئین نامه ‌ها و دستورالعمل‌ ها در بدنه کانون می ‌تواند برای کانون مشکل ساز باشد. برای همین هیات مدیره در حال آماده کردن این آئین نامه ‌ها و دستورالعمل­‌ها است تا بعد از موافقت در مجمع عمومی به صورت اجرایی درآید. محورهای عمده فعالیت‌ های کانون در سال 88 کانون کلینیک‌ های مددکاری کشور برنامه ‌هایی نیز برای ادامه فعالیت خود در دستور کار دارد. این برنامه‌ها عبارتند از اجرای برنامه ‌های توسعه ‌ای کمی فعالیت ‌های کانون ( از نظر امکانات، نیروی انسانی، دوره های آموزشی و...)، توسعه کیفی تشکیلات کانون (معرفی کلینیک ها در رسانه ها، چاپ و انتشار بروشور، راه اندازی سایت کانون و...)، ارتقاء وضعیت اقتصادی کانون و ارتقاء کیفیت تشکیلاتی کانون. انسجام تشکل ‌های غیر دولتی نیز یکی دیگر از برنامه‌هایی است که این فرد مسئول تنها از جایگاه مددکاری خود عنوان می کند: به نظر من باید اتحادیه تشکل ‌های زیر مجموعه سازمان بهزیستی تشکیل شود. چون تشکل‌های غیردولتی باید با نظارت دولت انجام شود و این نظارت نباید منجر به دخالت شود اما اگر تمام تشکل ‌های غیردولتی تحت عنوان اتحادیه تشکیل شود حرکت آنها منسجم‌ تر خواهد بود. وی در پایان به این سوال که آیا کانون بر وضعیت کار و ارائه خدمت در کلینیک‌ ها نیز نظارت دارد می‌گوید:

کانون نهادی است که به خواست کلینیک ‌ها تشکیل شده و به نوعی وام دار زیر گروه خود است و وظیفه آن انجام مطالبات کلینیک‌ ها است اما سازمان بهزیستی با توجه به اینکه نهاد نظارتی بالا دست ما است دقیق‌ تر و اصولی‌ تر می‌ تواند وظیفه نظارت و ارزیابی را انجام دهد.

Iranian Social Workers

   + ; ٧:٢٠ ‎ب.ظ ; چهارشنبه ۱٦ اسفند ۱۳٩۱
comment نظرات ()
Get our toolbar!

.: Powered by Iranian Social Workers :.