مددکاری اجتماعی..::..Social Work

مروری اجمالی بر پدیده فقر و نداری

فقر و نداری یکی از پدیده های نامطلوب زندگی اجتماعی است . فقر یعنی محرومیت از داشتن چیزهائیکه هر یک از اعضای جامعه حق دارند آنرا داشته باشند.

فقر و نداری یکی از پدیده های نامطلوب زندگی اجتماعی است . فقر یعنی محرومیت از داشتن چیزهائیکه هر یک از اعضای جامعه حق دارند آنرا داشته باشند.


در ادبیات ملل فقر به معنای نداشتن امکانات اولیه رفاهی است و افرادی که از چنین امکاناتی محرومند فقیر نامیده میشوند.

درهرجامعه فقر را میتوان از روی مشخصات و نشانه های متعددی چون سوء تغذیه ، تعلیم و تربیت ناقص ، کمبود بهداشت ، بیسوادی ، میزان نیروی کارغیر ماهر ، مسکن نامناسب ، خانواده های پر جمعیت ، پائین بودن درآمد سرانه ، توزیع نا عادلانه ثروت ، فاصله طبقاتی ، رانت خواری ، تورم بالای اقتصادی ، ساختار مالیاتی نا مناسب و بالاخره بیکاری و کم کاری ، شناسائی نمود .

فقر هولناک ترین واقعیتی است که انسان با آن به مقابله میپردازد ، بطوریکه امام علی (ع) در این رابطه میفرماید اگر فقر چون شخصی بر من مجسم میشد او را می کشتم ، و یا هنگام نصیحت فرزندش محمدبن حنیفه ، فقر را بعنوان مرگ بزرگتر یاد کرده و از آن به خدا پناه میبرد ، ایشان میفرمایند فرزندم ، من درباره تو از فقر بیمناکم ، از آن به خدا پناه ببر زیرا فقر موجب نقصان دین و سرگردانی عقل و دشمنی است . اسلام از فقر گریزان است و آنرا همسایه دیوار به دیوار کفر میداند و با همان شدتی که با کفر مبارزه می کند با فقر نیز به مبارزه برمی خیزد .

اساساً مسائل اقتصادی به خاطر نقش ضروری و حیاتی که در زندگی فردی و اجتماعی بشر دارد ، از نظر اسلام بسیار مورد اهمیت قرار گرفته است . وجود بیش از ۴۵۰ آیه در قران که در آنها به ابعاد مختلف این بحث اشاره شده خود گواه این مدعا است . همچنانکه خداوند در قران میفرماید ، هر مصیبتی به شما رو آورد نتیجه اعمال زشت خود شماست ، (شوری آیه ۳۰) بنابراین ریشه فقر خود انسان است یعنی بعبارتی او عدالت را به فراموشی می سپارد و ناسپاس و ظالم میشود .

استثمار، انحصار طلبی و احتکار ثروت از جمله مصادیق بارز ظلم میباشند . در واقع پایمال کردن حقوق زحمتکشان ، مکیدن خون زیر دستان ، رباخواری و ستم های دیگر است که اکثریت مردم را به فقر می کشاند نه کمبود منابع طبیعی . مجازات فقیر بودن نیز سنگین است . شخص فقیر در مقایسه با دیگرافراد جامعه معمولاً مدت کمتری زندگی میکند ، اغلب بیمار می شود و بر اثر فقر و کمبود مواد غذائی و لوازم بهداشتی به مشکلات جسمی و فکری بیشتری دچار شده و با بحرانهای شخصی بیشتری روبرو میشود . دارای تحصیلات کمتری است و موقعیتهای کمتری برای پیشرفت دارد . در مقابل خطرات زندگی مصونیت کمتری داشته و کمتر قادر به استفاده از امکانات ناچیز خود میباشد ، در حقیقت وی بخاطر داشتن چنین وضعی مجازات میشود .

حتی نسبت پرداخت مالیات در طبقه فقیر بیشتر است ، چون کسانیکه از درآمد بیشتری برخوردارهستند از طریق رشوه ، لابی گری ، سهیم کردن قدرتمندان در منفعت ، یا خیلی کم مالیات میدهند و یا اصلاً مالیات نمی دهند . طبقه فقیر در جامعه ، برخی از کارهائی را که دیگر طبقات اجتماعی حاضر به انجام آنها نیستند ، با پول کمتری انجام میدهند مثل پرستاری ، خانه داری ، نظافت و یا در کارهائی که انجامشان خطرناک است مانند فروش و توزیع مواد مخدر بیشتر از افراد این طبقه استفاده میشود . در بیمارستانهای دانشگاهی و آموزشی بصورت موجودات آزمایشگاهی در آزمایشات پزشکی به تحقیقات طبی کمک میکنند . و یا به دلیل فقرو مشکلات زندگی مبادرت به فروش اعضاء بدن خود میکنند و کار بیماران ثروتمند را آسانتر میسازند . ویژگیهای فقر را میتوان به سه دسته تقسیم بندی نمود ۱ ویژگیهای اقتصادی مثل مبارزه دائم برای زنده ماندن ، بیکاری و کم کاری ، دستمزدهای پائین ، مشاغل بدون مهارت ، کارکردن کودکان ، نبود پس انداز ، کمبود همیشگی پول ، نبود ذخیره مواد غذائی در خانه ، خریدهای جزئی مواد غذائی ، گرو گذاشتن لوازم شخصی ، قرض گرفتن از نزول خواران ۲ ویژگیهای روانی مثل احساس شدید بی ارزشی ، درماندگی ، متکی به دیگران بودن ،خود را کم شمردن ۳ ویژگیهای اجتماعی مانند زندگی در محله های پر جمعیت ، نداشتن اوقات فراعت ، نداشتن وقت لازم جهت تربیت فرزندان ، توسل مکرر به خشونت ، استفاده از پرخاشگری در تربیت فرزندان ، کتک زدن زن ، آشنائی به امور جنسی ، رها کردن فرزندان در جامعه ، اعتیاد ، سرقت ، روسپیگری ، تعدی ، تجاوز و ولگردی از بارزترین آثارو ویژگیهای فقر میباشند .

امروزه فقدان مدیریت قوی در امور اقتصادی جامعه از مهمترین عوامل ایجاد فقر میباشد . ضعف مدیریت اقتصادی ، منجر به برروز پدیده های نامطلوبی چون تورم بالا ، بیکاری ، کسادی ، ورشکستگی ، بازار سیاه و بلاتکلیفی در جامعه میشود . در جوامعی که توزیع ثروت عادلانه نیست ، عده ای برای دست یافتن به ثروت بیشتر از طریق نامشروع افدام میکنند . بعبارت دیگر به اعمالی دست می زنند که غیر اخلاقی و خلاف قانون است . میزان این انحرافات در بین طبقات فقیر جامعه که امکانات آنان برای دسترسی به ابزار زندگی کم بوده و فرهنگ آنها در سطح پائین تری قرار دارد بطور محسوسی زیاد میباشد . ارتکاب جرائم درطبقات فقیر، از شکافی که بین خواسته های جوانان آن طبقه با آنچه که در دسترس آنهاست ، سرچشمه می گیرد . تمایل آنان برای دسترسی به موفقیتهای اقتصادی و فرهنگی با محدودیتی که برای رسیدن به این موفقیت دارند سرکوب می شود . از طرف دیگر موقعیت آنها ایجاب نمی کند که سطح خواسته های خود را پائین بیاورند ، ازاین لحاظ احساس محرومیت شدید کرده و برای بدست آوردن فرصتهای مناسب بطرف جرم و جنایت سوق داده میشوند .

پس میتوان نتیجه گرفت که عمده ترین علت انحرافات اخلاقی طبقه فقیر، فشارهای حاصل از شکست در رسیدن به هدفهای معین میباشد . در سالیان اخیر کوشش های زیادی از طرف کشورهای استعمارگر اعمال شده است تا نسبت به پیشرفت فرهنگی ملتهای عقب مانده ، فقر آنها را معلول عواملی چون کودنی ، عقب ماندگی ذاتی و یا اتفاقات و مقدرات معرفی نمایند ، و از جانب دیگر با کسانیکه در صدد بر ملا کردن علل اساسی فقر برآمدند به شدت به مبارزه برخاسته اند . بنابراین ، ایجاد بستر مناسب اقتصادی بدوراز تنش ایجاد فرصتهای شغلی و توزیع عادلانه و بدون پارتی بازی برای جویندگان کار ایجاد رشد اقتصادی ، یعنی افزایش تولید ملی و در نتیجه افزایش درآمد سرانه کنترل نرخ تورم جلوگیری از رانت خواری دراستفاده از منابع بانکی برقراری هر چه بیشتر عدالت اجتماعی کنترل نرخ رشد جمعیت کمک به رشد و توسعه تأمین اجتماعی و خدمات درمانی برای آحاد مردم بویژه اقشار آسیب پذیر تقویت امید و اطمینان به آینده در مردم با اجرای دقیق قانون و مقررات از جانب مسئولین و مجریان و نظارت ممتد برعملکردها تقویت روحیه کارکردن در مردم و از بین بردن زمینه های کم کاری و تنبلی توسعه فضاهای آموزشی کسب و کار در جامعه و در اختیار قرار دادن اینگونه امکانات با حداقل هزینه برای متقاضیان کم بضاعت ، از جمله اقداماتی است که میتوانند در جهت پیشگیری و کاهش میزان فقر در جامعه موثر واقع گردند .

خداوند متعال درقران کریم تأکید میفرماید در وضع هیچ قومی دگرگونی ایجاد نمی کند ، مگر آنکه در وضع خودشان تغییر ایجاد کنند . پس به امید روزیکه به همت خودمان شاهد کشوری به دور از هرگونه مصائب خود ساخته بوده و شرمنده شهدائیکه بخاطر امنیت و اعتلای این سرزمین جان با ارزششان را فدا نمودند نباشیم .

Iranian Social Workers

   + ; ٧:۱٢ ‎ب.ظ ; پنجشنبه ٢٤ اسفند ۱۳٩۱
comment نظرات ()
Get our toolbar!

.: Powered by Iranian Social Workers :.