مددکاری اجتماعی..::..Social Work

کودکان خیابانی لبخند می زنند، اما خوشحال نیستند


کار برای کودکان خیابانی تعطیلی ندارد، حتی اگر عید نوروز باشد و همه تعطیل باشند.آنها مجبورند که درآمد داشته باشند تا بتوانند هزینه های هر روزه شان را تامین کنند.


وقتی بهار نزدیک می شود و بوی عید می آید و خیابان ها شلوغ می شود، این بچه ها کارشان بیشتر می شود.

از صبح زود تا دیر وقت شب در خیابان ها هستند و تلاش می کنند به مردمی که برای خرید شب عید آمده اند، چیزی بفروشند. این بچه ها در این زمان درآمدهایشان بیشتر می شود، اما با این وجود نمی توانند برای شب عید، خرید مفصلی داشته باشند، چون پول هایشان برای گذران زندگی خانواده و کرایه خانه هزینه می شود بنابراین خریدهایشان حداقلی است.

فرشید یزدانی، فعال حقوق کودک بر این اعتقاد است که کودکان خیابانی قبل از سال نو، روزهای سختی را سپری می کنند و مجبور هستند بیش از گذشته کار کنند: «در روزهای آخر اسفند ماه بسیاری از کودکان خیابانی حاجی فیروز می شوند تا هم آمدن سال نو را نوید دهند و هم درآمد بیشتری به دست آورند. حاجی فیروز شدن این بچه ها و تلاش آنها برای شاد کردن مردم، دردآور است، چون می دانیم که آنها در پس صورت خندانشان و شکلک هایی که در می آورند، درد و رنج هایشان را پنهان می کنند.»

با نزدیک شدن عید نوروز، شهر رنگ دیگری به خود می گیرد. مردم برای انجام خریدهای نوروزی به خیابان ها می آیند و در این بین کودکان خیابانی هم می توانند درآمد بیشتری داشته باشند، البته در کنار این درآمد بیشتر، این کودکان بیشتر متوجه تفاوت های خود با کودکان دیگر می شوند و این مساله برایشان آزاردهنده است: «آنها در لابه لای شلوغی های شهر، خود را با کودکان دیگر مقایسه می کنند. در این ایام بیشتر متوجه نابرابری های اجتماعی می شوند و حتی ممکن است احساس تقابلشان با جامعه بیشتر شود.» به گفته یزدانی، عید نوروز زندگی کودکان کار و خیابان را هم تا حدودی تغییر می دهد و احتمالا خانواده های آنها هم به تناسب سطح مالی که دارند، یک خرید حداقلی برای فرزندان خود دارند، مثلا ممکن است، تی شرتی نو و ارزان قیمت برای فرزندان خود تهیه کنند، اما به هر حال عید آنها با عید طبقه متوسط اجتماعی بسیار متفاوت است.

در تعطیلات عید، تهران خلوت است، پس کسب و کار کودکان خیابانی از رونق می افتد، بنابراین بعضی از این کودکان ممکن است به شهرهای مسافر پذیر مانند اصفهان و شیراز بروند تا همچنان بتوانند درآمد داشته باشند: «امسال برای همه مردم سال سختی بود، افزایش قیمت ها و ثابت ماندن میزان حقوق و دستمزد باعث شد که قدرت خرید مردم نسبت به گذشته کاهش پیدا کند این اتفاق برای کودکان کار و خیابان هم مشکلاتی ایجاد کرد. بر اساس آمار غیر رسمی، مردم امسال تورم ۳۰ در صدی را تاب آورده اند.»

فاطمه ایزدپناهی، مدیرعامل خانه کودک کوشا، هم بر این اعتقاد است که بیشتر کودکان خیابانی برای عید نوروز، سبزه و سفره هفت سین دارند، چون بیشتر آنها در خانواده زندگی می کنند و بهار عید را با خودش به همه خانه ها می برد، هر چند که ممکن است، بعضی با حداقل ها نوروز را جشن بگیرند: «در عید نوروز طبیعت و فرهنگ قوی تر از اقتصاد عمل می کند و نو شدن سال را در هر خانواده ای با هر وضعیت اقتصادی می توان لمس کرد.»

در سال نو حتی اگر پدر و مادرهای خانواده های فقیر و کم درآمد به خاطر فشارهای اقتصادی زیاد نتوانند برای فرزندان خود خرید کنند، بچه های بزرگ تر سعی می کنند با درآمدهای اندکی که دارند، خواهر و برادرهای کوچک تر خود را نو نوار کنند: «اکرم یکی از کودکان کار و خیابان که همیشه یکی از خواهر و برادرهایش را در بغل می گیرد و یکی دیگر را هم به دنبال خود می برد و دستش را در دست می گیرد، همه اش به این فکر می کند که بتواند پولی بیشتر از خرج و دخل خانه شان به دست بیاورد تا بتواند برای خواهر و برادر کوچکش لباس بخرد.»

شرایط اقتصادی به گونه ای شده است که کودکان کار و خیابان برای اینکه بتوانند زندگی خود را اداره کنند مجبور هستند که چندین برابر سال گذشته درآمد داشته باشند: «کرایه خانه ها چند برابر شده است و بخش زیادی از درآمد این بچه ها در این زمینه صرف می شود، از طرف دیگر قیمت مواد غذایی هم بالا رفته دیگر سرخی بر صورت این بچه ها نمانده است، چهره هایشان بی روح و خسته است و مشخص است تغذیه مناسبی ندارند.»

به گفته ایزدپناهی، حدود ۹۵ درصد کودکانی که در کارگاه ها و تولیدی ها کار می کنند، از شهرستان ها به تهران آمده اند و عید تنها زمانی است که فرصت پیدا کنند به شهر خود بروند و با خانواده هایشان باشند، اما بیشتر کودکان کار و خیابان در ایام عید هم به کار خود ادامه می دهند و البته درآمد بیشتری هم دارند، چون به خاطر عید بودن مردم بیشتر به آنها کمک می کنند.

عید نوروز باید بتواند در زندگی یکنواخت کودکان کار و خیابان تغییری ایجاد کند و آنها را خوشحال کند، در حالی که این خوشحالی به گفته فاطمه قاسم زاده، مسوول کمیته هماهنگی شبکه یاری کودکان کار و خیابان برای این کودکان حداقلی است: «بچه هایی که مجبور نیستند کار کنند و مدرسه می روند، وقتی عید می شود، تعطیل می شوند همین تعطیلی برای آنها خوشحال کننده است. ازطرف دیگر عید برای این بچه ها همراه با خرید کردن و مسافرت رفتن و عیدی گرفتن است، اما عید برای کودکان کار چنین مفهومی ندارد، هر چند عید به خانه ها آنها هم می رود، اما بسیار کمرنگ و بی جان است، معمولا کسی به این بچه ها عیدی نمی دهد و خرید عیدی هم اگر داشته باشند، بسیار مختصر است.»

محمد بینازاده، مدیرعامل موسسه سلامت اجتماعی روشنان (سارا) البرز معتقد است کار کودکان کار و خیابان تعطیل بردار نیست، چون آنها برای تامین نیازهایشان وابسته به درآمدهای روزانه هستند، بنابراین با وجود اینکه این طور به نظر می رسد که در مدت عید نوروز از تعداد کودکان خیابانی در تهران کم می شود و آنها در حال استراحت یا تعطیلات سال نو هستند، اما واقعیت این است که آنها هم به شهرهایی که مسافران زیادی دارند سفر کرده اند تا بتوانند درآمد بهتری داشته باشند.

به نظر مدیرعامل موسسه سلامت اجتماعی. روشنان البرز، دولت ها باید از توان سازمان های مردم نهادی که در زمینه کودکان کار فعالیت می کنند استفاده کرده و تلاش کنند تا این کودکان از خیابان ها به سمت مدرسه ها هدایت شوند و آموزش ببینند: «تجربه نشان داده است که سازمان های مردم نهاد در این زمینه موفق عمل کرده اند اما توان مالی این مراکز کم است و کودکان تحت حمایت آنها محدود هستند، اما اگر دولت به کمک سازمان های مردم نهاد بیاید و این نهادهای مردمی را به عنوان بازوی اجرایی خود به رسمیت بشناسد و رابطه بین دولت و سازمان های مردم نهاد دوستانه شود، کنترل پدیده ای مانند کودکان کار چندان پیچیده نخواهد بود.»

به گفته او، یکی از راه حل های ساده ای که برای این مشکل وجود دارد توانمندکردن مادران این کودکان است به طوری که آنها بتوانند با کارهای خانگی از پس هزینه های زندگی بر بیایند: «باید برای مادران این کودکان پروژه های خود اشتغالی تعریف و به آنها مهارت های لازم آموزش داده شود، در چنین شرایطی بچه ها مجبور به کار کردن نیستند، آنها هم می توانند مانند بچه های دیگر درس بخوانند و آموزش ببیند و آینده روشن تری داشته باشند.»

او می گوید: «با وجود اینکه ایران پیمان نامه حقوق کودک را پذیرفته است و بر اساس ان باید شرایط مناسبی را برای کودکان در کشور فراهم کند، اما ما روز به روز شاهد افزایش تعداد کودکان کار هستیم.»

بر اساس این پیمان نامه کشورهای عضو باید حق کودک را برای برخورداری از آموزش به رسمیت بشناسند و شرایط را به گونه ای فراهم کنند که کودکان مجبور به انجام کارهای زیانبار نباشند. انجام هرگونه کاری که ممکن است زیانبار باشد یا در تحصیل کودک خللی وارد آورد، یا به سلامتی کودک یا رشد جسمانی، ذهنی، اخلاقی یا اجتماعی او آسیب رساند، ممنوع است، اما با وجود این کودکان خیابانی در شهرها پرسه می زنند و به دنبال کسب درآمد هر روز هزار خطر را از سر می گذرانند. آنها نه تنها در معرض خطرات جسمی و بدنی قرار دارند، بلکه هر روز گرفتار آسیب های روحی و روانی بییشتری هم می شوند.

Iranian Social Workers

   + ; ۳:٢۱ ‎ب.ظ ; جمعه ۱۳٩۱/۱٢/٢٥
comment نظرات ()
Get our toolbar!

.: Powered by Iranian Social Workers :.